De moed om jezelf te durven zijn

Bij mijn eerste vriendje was ik altijd nerveus. In die periode had ik sowieso veel last van sociale angsten. Ik was onzeker en angstig en legde mezelf allerlei regels op. Ik mocht absoluut niet mezelf zijn als ik dacht dat anderen mij daardoor minder aardig of minder leuk zouden vinden. Maar het was het ergst in de buurt van deze jongen. In zijn bijzijn lette ik op mijn ademhaling, hield ik mijn adem in als hij dichtbij kwam en vermeed ik zijn blik zo veel mogelijk.

Angst om afgewezen te worden
Hoewel ik mijn eigen eigenschappen eigenlijk niet zo’n probleem vond, werd ik er door de mening van anderen steeds onzekerder over. Ik hield me constant bezig met wat anderen van mij dachten en met welke dingen ik wel en niet moest doen — vooral met wat ik moest verbergen. Ik voelde me anders en dacht vaak op een andere manier dan anderen. In principe stoorden die verschillen me niet, maar in de praktijk zaten ze me toch dwars. Dat had veel te maken met mijn sociale angsten en het constante maskeren.

Verandering
Pas toen ik bewust ging werken aan mijn zelfbeeld, kon ik weer toewerken naar geluk en een gezondere relatie met mezelf. Ik werd zielsongelukkig van het voortdurende bezig zijn met de verwachtingen van anderen en het constante proberen mezelf te “fixen”. Daarmee bevestigde ik alleen maar het knagende gevoel dat ik niet goed genoeg was. Ik saboteerde mijn eigen mentale gezondheid en welzijn. Op die manier kon ik mezelf nooit uit de cycli van dwang en obsessie halen waarin ik vastzat.

Toen ik mijn aandacht begon te verleggen naar het veranderen van mijn gedachten en mijn niet-helpende overtuigingen over mezelf, merkte ik dat ik me langzaam minder slecht begon te voelen. Logischerwijs werden de negatieve gedachten minder aanwezig. Het hielp bijvoorbeeld al om mezelf niet langer voortdurend uit te schelden voor vreselijke dingen, ook al dacht ik nog steeds negatief over mezelf. Dat uitschelden versterkte de negatieve gedachtenspiraal alleen maar verder.

Niet langer afhankelijk van een ander
De definitieve breuk tussen mij en mijn vriendje maakte dit vermoedelijk ook gemakkelijker. Op een gegeven moment zaten we niet meer bij elkaar in de klas en was ik niet langer zo intensief bezig hem tevreden te houden of te vechten voor zijn aandacht. Mijn stemming was niet meer zo afhankelijk van zijn gedrag, omdat hij niet meer naar het bankje kwam waar we elkaar na school ontmoetten. Ik ging daar ook niet meer naartoe. Ik wachtte niet langer op de jongen wiens aandacht bepaalde hoe slecht of oké ik me voelde.

Loslaten
Uiteindelijk vergaf ik mijn ex-vriendje voor de dingen die ik lange tijd niet los kon laten. Hoewel hij minder aanwezig was in mijn leven, duurde het nog erg lang voordat ik ook minder aan hem dacht. Ik speelde de herinneringen steeds opnieuw af in mijn hoofd. Ik probeerde ze te herschrijven en beleefde ze telkens opnieuw, alsof ik mijn ervaringen kon veranderen door ze opnieuw te doorstaan. Ik kon de realiteit niet accepteren zoals die geworden was.

Op den duur leerde ik dat je nooit verder kunt komen als je jezelf voortdurend terugtrekt in de emoties van een tijd die voorbij is. Je kunt je geen toekomst voorstellen zolang je nog met één voet in het verleden staat. Pas toen ik hem echt probeerde los te laten, kon ik weer aan mezelf denken en werd een nieuw hoofdstuk ineens weer mogelijk. In mijn heldere momenten besefte ik namelijk wat ik moest doen om van de obsessie af te komen: niet toegeven aan het angstige stemmetje in mijn hoofd dat beweerde dat ik bepaalde dingen moest doen. Hoe lastig en zwaar dat ook was, uiteindelijk ben ik zelf degene die bepaalt wat wel en niet mogelijk is voor mij. Mijn dwang heeft veel invloed op mijn gedrag, maar stap voor stap leerde ik dat ik steeds vaker zelf weer een keuze kon maken.

Jij en ik verdienen beter
Helaas kost dit mensen met mijn stoornis ontzettend veel energie. Velen van ons moeten die controle steeds opnieuw terugpakken, omdat we haar ook regelmatig verliezen. Het is een intensief en ingewikkeld proces. De vrijheid om zelf die beslissingen te nemen komt niet zonder strijd. Maar uiteindelijk is ons mentale en emotionele welzijn die strijd altijd waard. Ik heb ontzettend veel respect en bewondering voor iedereen die blijft vechten voor zichzelf — en dat steeds opnieuw moet doen, telkens wanneer ze tegenover zulke uitputtende mentale gevechten komen te staan. Wij verdienen het allemaal om dagen mee te maken waarop alles niet zoveel moeite en ellende kost.

Gelukkig is er ook goed nieuws: wij mensen zijn vaak veel sterker dan we denken. Vooral wij, overlevers van dwang. Hoe diep je ook in de put zit, vergeet niet hoe ongelofelijk sterk jij bent. Hoe vaak heb jij jezelf al uit zo’n diepe put moeten trekken? En toch doe je het steeds weer.

En als je vandaag alleen maar bezig bent met overeind blijven, dan is dat soms al meer dan genoeg. Je doet het goed.

Carys is (bijna) 22 jaar en kreeg rond de overgang van de basisschool naar de middelbare school te maken met angst- en dwangklachten. In diezelfde periode werd bij haar de diagnose OCD gesteld. Daarnaast is ze (zoals ze het zelf omschrijft) een autistisch ADD’er. Ondanks de uitdagingen die dit met zich meebrengt, wil ze het beste uit zichzelf en het leven halen. Ze zet zich actief in om haar ervaringen te delen en deze problematiek bespreekbaar te maken, in de hoop anderen te helpen en meer begrip te creëren.