Even een waarschuwing vooraf: dit wordt geen vrolijk verhaal.

Veel mensen zijn op zoek naar een oplossing. Een probleem is er om te fixen. Psychische klachten, daar moet je vanaf. En het zou zo fijn zijn als we een ‘How to’ voor alles hebben. ‘How to be happy in 10 days’, was het maar zo simpel…

Een paar maanden geleden was alles me ineens teveel. Muziek stond te hard, de zon was te fel en een bezoek aan de supermarkt was een regelrechte ramp. Teveel prikkels. Pijn in mijn lijf. Het gevoel dat ik ziek ging worden en het enige wat ik wilde was hard weglopen van mezelf.

Tijd om me terug te trekken, rustig aan te doen en mijn agenda leeg te ruimen. Ik heb alles afgezegd, ben alleen nog naar mijn werk gegaan als dat nodig was en heb boodschappen thuis laten bezorgen. De tijd die ik over had (een paar uur per dag) ben ik gaan besteden aan meditatie, Qigong en werken in de tuin.

Reactie van anderen

De meeste mensen hadden begrip voor mijn situatie, maar sommigen snapten er niets van. Mensen zeggen dat ik altijd ‘zo relaxed ben’ en dat ik ‘zo’n opgeruimd karakter heb’. Als je mijn gemoedstoestand af zou meten aan de staat van ons huishouden, zou je weten dat er echt complete chaos in mij was. Ik had geen energie meer om het uit leggen en zei alleen maar: ‘Het is gewoon even niet mijn periode van de maand’. Gelukkig was het gesprek dan vaak al snel klaar.

Zwart

Wat ik er niet bij vertelde… Het voelde zwart. Net als de periode dat ik echt in de put zat als puber, of in de periode van burn out vijftien jaar geleden. Ik herkende de signalen en wilde daar niet in terecht komen. Tegelijk wist ik ook dat dit nodig was. Er was een aantrekkingskracht om te voelen, blote voeten in de modder, handen in de aarde, voelen. Ik voelde uit balans, in de war, verdriet, tekort, leeg, moe, onzeker, boosheid en teleurstelling over mezelf. (Ik heb je gewaarschuwd, het is geen vrolijk verhaal).

Zingeving

Het zijn van deze periodes waarin ik het gevoel heb dat ik tekortschiet aan alles en iedereen en vooral aan mezelf. Alsof ik mijn potentie niet volledig waarmaak en te weinig zingeving en betekenis in de wereld breng. Het komt vaak na een periode van onrust. Een gevoel wat voort komt uit de vraag of ik het als moeder, partner, werknemer wel goed doe en of ik niet veel meer kan betekenen als ik maar…. Meer tijd met mijn kinderen doorbreng, het huishouden beter doe, liever ben voor Ronald en mijn werk beter kan doen. Alsof ik dan pas iets waard ben.

Ploeteren

Trauma deskundige Gabor Maté zei in psychologie magazine: ‘Belangrijk is dat je weer durft te voelen.’ Dus ik verzamelde mijn moed bij elkaar en ging ‘voelen’. Eerlijk gezegd voelde het niet fijn…  als ‘tot knie hoogte door de modder van het moeras ploeteren, met de angst om tot mijn oksels weg te zinken’. Je zou kunnen zeggen dat het echt even crisis was. Het Chinese teken voor crisis bestaat uit twee karakters: gevaar en kans. En hoewel het echt aanvoelt als een donkere periode, zag ik ook de kans op reflectie.

Lotus

Terwijl ik gisteren aan het mediteren was bij een van mijn favoriete bruggetjes in het park verderop, kwam een inzicht vanuit Tao training bij me binnen: Zonder modder, geen lotus… Lotus staat voor liefde, connectie, compassie. Als je alleen maar bezig bent met de pracht en praal van de lotus in je leven, mis je de aansluiting bij de voedingsbodem, de modder. De levenslessen uit de modder van schaamte, angst, verdriet en boosheid verdiepen de liefde en de compassie met jezelf en met de ander.

Dus ploeter ik voort. Tijdens het snoeien van de heg, voel ik langzaam de energie weer door mijn lijf stromen. En dan weet ik, nee dan voel ik… Mijn lotus komt weer in bloei.

 

Ellemieke is coördinator voor lotgenotencontact en trainingen bij de Angst Dwang en Fobiestichting. Haar man heeft last van dwang en ze heeft zelf ervaring met angst en PTSS. Als ervaringsdeskundige vertelt ze regelmatig over angst en dwang in het dagelijks leven.

Tjilpende vogels in de ochtend, ooievaars op het nest, de geur van bloesem in de lucht… Lente! Heerlijk, ik hou van deze periode van het jaar. Ik voel de lentekriebels in mijn buik en de bloei in mijn relatie met Ronald. Vorige week vierden wij nog dat we 26 jaar samen zijn. Nu geniet ik er extra van, omdat ik weet dat het ook anders kan zijn.

OCD als derde persoon
Vroeger verwarde ik Ronald zijn OCD met Ronald zelf. Ik probeerde rekening te houden, aan te passen en lief voor hem te zijn. Maar ik had niet door dat ik zijn OCD voedde. In relatie coaching hebben we geleerd dat je het kunt zien als een derde persoon in de relatie. Hoe meer ruimte de OCD in nam in onze relatie, hoe meer ik het gevoel had dat ik Ronald kwijt raakte.

Abusive relationship
Ronald zei hier zelf over: ‘Als ik in mijn kracht sta, voelt dat zo goed. Maar wanneer het OCD alarm afging, dan voelde het alsof ik in een ‘abusive relationship’ zat. De OCD bepaalde dan welke kleding je kon dragen, wat je moest doen en met wie je wel/niet kon omgaan. Er moest kleding in de was, deurknoppen schoon en in de supermarkt moest je vooral bij die ene persoon uit de buurt blijven. En als ik daar geen aandacht aan besteedde, kon de OCD twijfel zaaien, manipuleren, controleren en beschuldigen. Toegeven aan deze onrust gaf op korte termijn verlichting, maar op lange termijn groeide de OCD.’
Vroeger dacht ik dat het Ronald was, nu zie ik dat het OCD is. In de strijd die hij met de OCD levert, kan ik nu met compassie naast hem gaan staan. Iedereen komt dingen tegen in zijn of haar relatie met een ander. Dit is een van onze uitdagingen. Het heeft ons heel veel energie gekost, maar ook een diepere verbinding opgeleverd. Een van de dingen die daarbij geholpen heeft is ‘dansen met dat wat er is’.

Dansen met ‘wat er is’
Als je last hebt van je knie, moet je daar rekening mee houden als je danst. In de dans ben je wat voorzichtiger en als het pijn doet, geef je je grens aan. Zo zit het ook met het omgaan met emoties. ‘Dansen met dat wat er is’ hoorde ik de trainer zeggen. Dansen met dat wat er is betekent dansen met liefde, woede, passie, onzekerheid, angst, blijheid… en ga zo maar door. Dansen met het gehele kleurenpalet van gevoelens van jezelf en van de ander.

Vlinders
In het begin van een relatie heb je vlinders in je buik, ben je verliefd en is het allemaal fantastisch. Dat hadden wij ook. Op een gegeven moment gaat dat over naar houden van… en dan? Sleur, leegte, broer-zus relatie? Bij ons niet. ‘Don’t need no butterflies when you give me the whole damn zoo’ zingt Haily Steinfield in het liedje ‘Starving’. De gehele dierentuin geeft ons een leven samen vol avonturen. En als het even teveel wordt… dan gaan we samen ‘eekhoorntjes’ kijken. Daarover vertel ik jullie meer in een volgende column.

Ellemieke is coördinator voor lotgenotencontact en trainingen bij de Angst Dwang en Fobiestichting. Haar man heeft last van dwang en ze heeft zelf ervaring met angst en PTSS. Als ervaringsdeskundige vertelt ze regelmatig over angst en dwang in het dagelijks leven.

Mijn moeder vroeg me gisteren wat ik van ‘dat gebeuren bij The Voice’ vond. ‘Schandalig, respectloos en beschadigend’ was mijn reactie. Dit blog gaat niet over de vermeende daders van seksueel grensoverschrijdend gedrag, dit gaat ook niet over de meiden die nu in het openbaar vertellen wat hen is overkomen.  Ik was er niet bij, ik kan en wil er niet over oordelen. Het gaat over de media en de reacties van mensen daarop. In elke talkshow, nieuwsprogramma, of krant gaat het over wie wat gedaan heeft en of het strafbaar is of niet.

Niemand staat stil bij de gevolgen voor ons. Wij kijken er ook naar.

Slachtoffer/survivor

Met ‘wij’ bedoel ik alle slachtoffers/survivors van seksueel grensoverschrijdend gedrag in Nederland, inclusief mezelf, ik was ook slachtoffer. Naar schatting 22 procent van de vrouwen en 6 procent van de mannen heeft een vorm van seksueel misbruik meegemaakt. Dat wil zeggen dat je seksueel contact (manueel, oraal, vaginaal, anaal) met iemand hebt gehad tegen de eigen wil, al dan niet onder bedreiging. Even omrekenen: bijna 2 milioen mensen in Nederland. Een op de vijf vrouwen en een op de twintig mannen. Denk maar eens aan alle vrouwen en mannen die je kent…

Triggers

De helft van deze slachtoffers loopt psychisch vast in hun leven door PTSS, angststoornissen, slaapproblemen, verslaving, seksuele problematiek en ga zo maar door. De berichten in het nieuws, de opmerkingen op social media, thuis, in de klas en bij de sportschool veroorzaken triggers die beschadigend werken. Discussies als deze horen niet thuis aan een talkshowtafel om kijkcijfers te scoren met emotionele oneliners en juridisch gebrabbel. De opmerkingen die ik hoor en lees zijn verschrikkelijk. Iedereen vindt er wat van en deelt overal zijn of haar mening. Een greep uit de opmerkingen die ik de afgelopen week opving:

  • Er moet een pittig gesprek gevoerd worden met vrouwen die geen melding maken…
  • Die meiden zijn uit op geld.’
  • Dan hadden ze eerder aan de bel moeten trekken. Oh nee, ik kan niet slagen als artiest, dan trek ik de beerput maar open
  • Het is showbiss, alles is overdreven, als je al een opmerking maakt over seks, dan is het al verkrachting.’

Weet je wel wat je zegt? Heb je door welke triggers dit voor anderen oplevert? Hou je vooroordelen lekker bij je! 70 procent van de slachtoffers bevriest of werkt zelfs mee. Achteraf voelen ze zich schuldig en schamen ze zich dat ze niks hebben gedaan om hun grenzen aan te geven. Het heeft voor mij maanden geduurd voor ik durfde te praten over wat er gebeurt was. Een tijd lang heb ik als een zombie in overlevingsmodus de dagen doorgebracht. Het heeft me flink wat therapie en persoonlijke ontwikkeling gekost voor ik weer een beetje mezelf was. Het is logisch dat je als slachtoffer tijd nodig hebt om te overwegen of je wel of niet meldt wat jou overkomen is.

En dan nog de juridische uitglijer van Meike Lubbers aan tafel bij Beau; ‘Het is niet zomaar aanranding. Als er niet sprake is van een dwang op een bepaalde manier…’ wat een blunder was dat! Zij noemt zichzelf advocaat? Hier klopt niks van. Ik heb meegewerkt aan de campagne ‘Let’s talk about YES’ van Amnesty International. De verkrachtingswet is aangepast, alle vormen van onvrijwillige seks zijn strafbaar. Twijfel je of er sprake is van instemming (consent) bij seks? Kijk dan eens naar dit filmpje, daarin wordt het haarfijn uitgelegd aan de hand een kopje thee: Consent

Victim blaming

Wat mensen zich niet realiseren is dat iedere opmerking een trigger kan zijn voor de ellende die wij zelf hebben meegemaakt. En ‘victim blaming’ is bijna net zo beschadigend als de daad zelf. Iva Bicanic vertelt daar meer over in haar keynote lezing bij het Act4Respect congres op 27 november 2020: Victim blaming . Met tranen in mijn ogen heb ik gekeken en geluisterd. Tranen van herkenning, helaas heb ik veel van deze vormen van victim blaming gehoord.

Van talkshow tafel naar keukentafel

Hoe moet het dan wel? Ik denk dat de gesprekken over dit onderwerp niet thuis horen aan de talkshowtafel, maar thuis aan de keukentafel. Op school met vrienden. Bij familie die je vertrouwd. Het is zo’n kwetsbaar onderwerp en er heerst zoveel taboe op het bespreekbaar maken, dat we voorzichtig moeten zijn met wat we zeggen en hoe we het zeggen.

Eigen ervaring

Van de week was ik gastspreker bij een MBO school in Utrecht. Een paar leerlingen hadden een presentatie gemaakt over PTSS en ze hadden mij gevraagd om te vertellen over mijn eigen ervaring en mijn werk bij ADF. Terwijl ik vertelde over de gewelddadige verkrachting die ik heb meegemaakt kon je een speld horen vallen in de klas. Kippenvel voelde ik over mijn rug en zweet in mijn handen. Het voelde spannend en tegelijk heel goed om met deze leerlingen in gesprek te gaan. Ze stelde zulke mooie vragen en ik had het gevoel dat ik echt contact met ze had. Dit is de manier waarop ik met mensen in gesprek wil zijn over dit onderwerp. Respectvol, open en oordeelvrij.

In gesprek met slachtoffers

Uit eigen ervaring weet ik dat het heel lastig is om in gesprek te gaan met slachtoffers/survivors. Ik heb 18 jaar in de jeugdhulpverlening gewerkt en heel wat van dit soort gesprekken gevoerd. In een mooi artikel op de website van NPO3 kwam ik een paar tips tegen die je kunnen helpen:

  • Laat de ander praten en luister. Een luisterend oor kan zoveel betekenen.
  • Push het slachtoffer niet om hulp te zoeken en/of aangifte te doen. Respecteer het proces waar diegene in zit en ondersteun hem of haar daarbij.
  • Toon begrip voor de ‘overlevingsmodus’ waarin iemand verkeerd.
  • Oordeel niet over de mentale impact, trauma wordt door iedereen anders ervaren.
  • Wees geen victim blamer (zie ook de lezing van Iva Bicanic)

Wil je meer informatie? Lees dan het hele artikel op NPO 3: Zo kun je er zijn voor een slachtoffer van seksueel geweld

Dankjewel dat je de tijd hebt genomen om dit te lezen. Heb je zelf last van psychische klachten (nachtmerries, herbeleving, angst) vanwege seksueel misbruik? Praat er dan over met iemand die je vertrouwt. Wil je hulp? Neem dan gratis, vrijblijvend en anoniem contact op met een van deze instanties. Als je de instantie aanklikt, kom je gelijk op hun website:

Slachtofferhulp Nederland

Centrum voor seksueel geweld

MIND Korrelatie

Sterkte en liefs, Ellemieke

Ellemieke is coördinator voor lotgenotencontact en trainingen bij de ADF Stichting. Verder houdt zij zich bezig met de begeleiding van vrijwilligers, voorlichting, communicatie en het schrijven van blogs. 

 

Vorig weekend is mijn zoektocht definitief geëindigd. Het was mijn laatste Tao weekend. Ik was met Tao training begonnen als zoektocht naar meer innerlijke rust en leven vanuit mijn kracht. Drie jaar lang heb ik gemediteerd, Chi Kung oefeningen gedaan, energie laten stromen, ‘soulsearching’ gedaan om mijn ‘destiny’ te vinden… om uiteindelijk te ontdekken dat ik moet STOPPEN MET ZOEKEN!!

Zoeken impliceert dat je iets moet vinden. Iets vinden betekent dat je het eerst kwijt was, zoals je sleutels kwijt kunt raken. En als je ‘het’ (in dit geval de sleutels) hebt gevonden, ben je dan klaar met zoeken? Als het gaat om jezelf zoeken, dan betekent dat dus dat je nu jezelf kwijt bent. Maar, zo heb ik ervaren, je kunt jezelf niet kwijt zijn. Ergens diep van binnen, onder een hoop beschermingslagen van kwaliteiten, vaardigheden, valkuilen, normen, waarden, rollen en patronen ben je jezelf. Altijd.

Het is dus geen zoektocht, maar eerder een ontdekkingsreis. Het leven is een proces van ont-dekken, ont-wikkelen en ont-moeten. Innerlijke rust ga ik niet vinden door dwangmatig elke dag te mediteren. Mijn kracht ga ik niet ontdekken door ernaar op zoek te gaan. Alles zit al in mij. De kunst is om de lagen af te pellen waaronder mijn kracht en rust verborgen zitten.

Toen ik in mijn pubertijd de angst had om ziek te worden, was ik vooral bang om dood te gaan. De angst om iets verkeerd te doen, waardoor ik uiteindelijk in een donker gat zou verdwijnen was zo intens verlammend. Ik verzette me heftig tegen dit gevoel, ik ging uit, dronk, blowde en deed er alles aan om dat gat maar niet te voelen. Het leek erop dat ik dit gat kon vullen met spanning en sensatie, maar eigenlijk voelde ik me alleen maar meer leeg van binnen.

Mijn angst voor de dood was eerder een angst om voluit te leven.

In therapie, opleiding, dans, meditatie en Tao training pelde ik langzaam de lagen van mezelf af en er bleef steeds minder over van alle beschermlagen die ik voor mezelf had opgebouwd. Ik ervaar mijn innerlijke rust en kracht meer, omdat ik weet wat ik ben: angst en vertrouwen, kwetsbaar en kracht,  storm en rust. Eigenlijk zijn we dat allemaal. Het doet me denken aan het nummer wat ik vroeger keihard meezong: ‘I’m a bitch’ van Meredith Brooks:

Meredith Brooks – I’m a bitch i’m a lover (with Lyrics) – YouTube

Mediteren, Chi Kung, dansen, zijn voor mij een onderdeel geworden in mijn dagelijks leven. Niet omdat het moet, maar omdat het goed voelt en mij helpt in mijn ontwikkeling. Bovendien mis ik het, als ik het niet doe. Ik wens iedereen een mooie ontdekkingsreis, waarin je steeds meer ont-wikkelt en ont-moet.

Hartelijke groet, Ellemieke

Met knikkende knieën zette ik de laatste stap op de ladder. In de afgelopen weken heb ik al meerdere keren op de steiger gestaan om de kozijnen in onze vier-en-een-halve meter hoge woonkamer op te schuren, schoon te maken en te schilderen, dus ik ben al heel wat gewend, maar dat ene kozijn… Ik kon er net niet bij met de steiger, dus die moest met de trap en dat was toch een stuk spannender. Met lichte paniek in mijn stem roep ik ‘Ronald, kan je even komen?!’ en het volgende gesprek vindt plaats:

Ronald onderaan de trap: ‘Ja lieverd, ik ben er. Zeg het eens’
Ik: ‘Kun je alsjeblieft onderaan de trap blijven staan, ik vind dit wel een beetje spannend zo hoog.’
Ronald ‘Dat is toch helemaal niet nodig, de trap staat stevig en hij is geblokkeerd met de steiger, er kan niks gebeuren.’
Ik: ‘Ja maar het voelt gewoon niet fijn, ik moet me helemaal uitrekken op het puntje van de trap. Ik mis houvast’
Ronald: ‘Zal ik het dan doen? Ik kan het wel even van je overnemen.’
Ik ‘Nee dat wil ik niet, ik wil het zelf doen.’
Ronald: ‘Oké, prima, maar wat doe ik hier dan? Ik kan je echt niet opvangen als je valt…’
Ik ‘Het geeft me gewoon een veilig gevoel dat je daar staat.’
Ronald: ‘Fijn dat ik jou dat gevoel kan geven.’
Dit gesprek is me zo bijgebleven, omdat er zoveel inzit… Ronald wil graag helpen, hij stelt me gerust, biedt aan om het van me over te nemen en is blij dat hij iets voor me kan doen. Helpen zit in onze aard, we doen het graag voor de mensen van wie we houden, dat geeft voldoening.

In gesprek met naasten
Regelmatig spreek ik naasten die vertellen over hun dagelijks leven. Een moeder die haar zoon met smetvrees helpt bij het openen van een deur en het wassen van zijn handen. Een volwassen zoon, die boodschappen doet voor zijn moeder, omdat zij de deur niet meer uit durft. Een vrouw die geen mensen meer thuis uitnodigt, omdat het teveel is voor haar man. Op zich lijken het ‘kleine dingetjes’ die je even voor een ander doet, maar als de angst- of dwangklachten van je partner, of kind langer aanhouden en als de zorg steeds intensiever wordt, kan dit druk op je relatie geven.

Het doet me denken aan de ziekenhuis serie ‘New Amsterdam’. In deze serie wordt Dokter Max Goodwin de nieuwe directeur van het ziekenhuis. Hij voert een nieuw beleid in waarbij hij zelf veel op de werkvloer is: het personeel spreekt hem voortdurend aan en vraagt hem van alles. Zijn standaard antwoord: “Hoe kan ik helpen?” In het begin is het inspirerend om te zien hoe deze ‘hands on’ directeur het ziekenhuis draaiende houdt, maar in de loop van de serie zie je langzaam aan hoeveel energie het hem kost. Ook Dokter Goodwin is maar mens en heeft zijn beperkingen.

Zo werkt het ook met naasten van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Wanneer smetvrees ervoor zorgt dat er weerstand komt tegen lichamelijk contact, komt de intieme relatie met je partner onder druk te staan. Aan de ene kant wil je rekening houden met je partner, aan de andere kant heb je ook je eigen behoefte aan contact en kun je het gevoel hebben dat je leeg loopt.
Als je kind je elke avond uren nodig heeft om handelingen uit te voeren voor het slapen gaan (controleren, tikken, tellen, woorden herhalen) komt de relatie met je andere kinderen en je partner onder druk te staan. De aandacht gaat vaak naar het kind waar je je zorgen om maakt en je hebt minder tijd en energie voor je andere kind(eren), je partner en jezelf.

‘Ik gun hem zoveel beter’
Van de week sprak ik een man die vertelde dat zijn broer een angststoornis heeft. Hij vertelde me: “Ik gun hem zoveel beter, omdat ik weet hoe het leven ook kan zijn”. Dat is het ook vaak hè, als naaste gun je de ander zoveel meer en beter en zie je heel veel oplossingen. Het voelt dan zo machteloos om van de zijlijn toe te kijken hoe de ander verder in de put komt.

Totdat we er zelf bij neervallen.
Dus gaan we helpen. Helpen door te luisteren, te praten, gerust te stellen, dingen over te nemen. Helpen vanuit empathie, we voelen mee met de ander. Helpen om ons eigen gevoel van onmacht weg te nemen. Helpen totdat we er zelf bij neer vallen. En wie vangt ons dan op? Er is een grens aan wat je als naaste voor de ander kunt betekenen en laat dat nou net een van de lastige dingen zijn waar je als naaste tegenaan loopt: het voelen van je eigen grenzen en bewaken van je eigen grenzen.

We hebben dan ook bij de ADF Stichting besloten om een groep voor naasten op te starten om dit soort thema’s te bespreken. In het najaar start de supportgroep. Lijkt het jou ook fijn om met anderen in contact te komen die ook een naaste hebben met psychische problemen? Stuur dan een mail naar; lotgenotencontact@adfstichting.nl .

Ellemieke is moeder van twee puberende zoons en ze werkt als coördinator voor lotgenotencontact en trainingen bij de ADF Stichting. Zelf heeft ze ervaring met angstklachten en PTSS in haar jeugd en haar man heeft last van dwang. 

Wij Nederlanders zien onszelf graag als open en spontaan. We zeggen wat we denken, vrijheid van meningsuiting is erg belangrijk. Toch lijkt er een taboe te heersen op het praten over je gevoelens, dat voelt kwetsbaar. Brene Brown zegt in haar boek ‘De kracht van kwetsbaarheid’ het volgende: ‘Kwetsbaarheid vormt de kern van alle emoties en gevoelens. Als we voelen, zijn we kwetsbaar. Als we geloven dat kwetsbaarheid hetzelfde als zwakte is, geloven we in feite dat voelen hetzelfde is als zwakte. Als we ons gevoelsleven afsluiten uit angst dat de prijs te hoog is, lopen we weg voor datgene wat ons leven juist richting en zin geeft’

Hoe open zijn wij hier in Nederland echt? Hoe open zijn we over psychische klachten, zoals een angststoornis, burn-out, verdriet en depressie? Hoe open ben ik zelf? Wat wil ik daarmee bereiken?

‘Hoe open ben je?’ vroeg ik een paar weken geleden tijdens een online thema bijeenkomst over angst en dwang bij een bedrijf. ‘Hoe open ben je? Hoe open ben je over je psychische klachten zoals angst, dwang, depressie, stress? En wat zijn de voor- en nadelen?’ Samen met twee ervaringsdeskundige vrijwilligers vertelde ik over de ADF Stichting en gingen we met medewerkers, leidinggevenden en bedrijfsmaatschappelijk werkers in gesprek over hun ervaringen.

Op het beeldscherm zag ik wat handen omhoog gaan van mensen die wilden reageren. Er werden mooie verhalen verteld van mensen die van hun kwetsbaarheid hun kracht hebben gemaakt. Iemand vertelde dat hij last heeft van controledwang en dit kon hij goed inzetten op zijn werk, omdat hij gedegen de boekhouding op orde kreeg. Een ander vertelde dat openheid over haar angst klachten ervoor zorgde dat ze ander werk kreeg wat beter bij haar paste. En er werden ook nadelen besproken, zoals het omgaan met vooroordelen en het gevoel dat je toch niet helemaal voor vol word aangezien door je collega’s. Een collega reageerde door te zeggen dat ze het juist heel fijn vond als mensen open waren, want dan kon ze er rekening mee houden. Mooie gesprekken die zeker nog een vervolg gaan krijgen.

En ik dan? Hoe open ben ik zelf?

‘Hoe open ben ik zelf’ vroeg ik me twee weken geleden af, toen ik naar de fysiotherapeut moest en hij mijn pijnlijke beenspieren los masseerde. We hadden het over mijn werk bij ADF en hij vroeg me of ik zelf bekend was met angst of dwangklachten. Ik kom al jaren bij hem als ik een blessure heb en ik besloot om open te zijn. ‘In mijn jeugd heb ik last gehad van de angst om ziek te worden. Ik was een rebelse puber, maar van binnen was ik een heel onzeker meisje. Na een trauma kreeg ik last van PTSS klachten, daarvoor heb ik therapie gehad. Deze behandeling heeft me ook geholpen bij mijn angstklachten…’ Gespannen wachtte ik zijn reactie af. Hij leefde mee en vroeg naar de therapie die ik gevolgd had, terwijl mijn spieren verder ontspanden onder zijn professionele handen.

Eigenlijk ben ik altijd wel open. Als het ter sprake komt, vertel ik open over wat ik heb meegemaakt en waar ik last van heb (gehad). De reacties van mensen zijn heel verschillend; sommige mensen schrikken van mijn eerlijkheid; anderen leven mee en vragen door en veel mensen vertellen hun eigen verhaal. Wanneer ik me kwetsbaar opstel, geef ik onbewust toestemming aan anderen om dat ook te doen. Vriendschapsbanden verdiepen, familie voelt hechter en op mijn werk heb ik echt het gevoel dat ik mezelf kan zijn.

Op mijn werk bij de ADF Stichting kan ik open zijn. Open over mijn angstklachten en PTSS van vroeger, over mijn kwetsbaarheden nu en over Ronald zijn OCD. Het doet iets met mijn gevoel nu ik zo open ben. Het is alsof er een soort last van mijn schouders is, ik hoef niet meer ‘te doen alsof’. De gesprekken die we hebben op mijn werk hebben een diepere laag, zijn eerlijk, puur. En niet alleen op mijn werk ben ik opener geworden, ook bij vrienden, familie, op de sportschool, bij verjaardagen, overal waar angst of dwang ter sprake komt, ben ik open.

Naar schatting krijgt een derde van de Nederlanders ergens in zijn leven te maken met psychische kwetsbaarheid. Veel mensen hebben het gevoel dat ze de enige zijn en dat voelt heel eenzaam. Toen ik mij als puber terugtrok in mijn eigen angstige wereld en als een zombie door het leven ging, dacht ik echt dat ik de enige was en dat er niemand was die me begreep. Totdat ik voor het eerst iemand in vertrouwen nam.

De eerste keer…

De eerste keer dat ik echt open was in mijn leven zal ik nooit vergeten. Op mijn 17de werd ik smoorverliefd op een jongen en we kregen verkering. We waren een maand of vier samen toen ik het tijd vond om meer over mezelf te vertellen. Het voelde alsof ik mijn eigen huid eraf schraapte en mezelf op een presenteerblaadje aan hem gaf. Tijdens een wandeling vertelde ik hem over mijn pittige jeugd en het trauma wat ik had meegemaakt. Ik zei tegen hem dat ik ‘gebroken’ was, ik had therapie gevolgd en de stukken aan elkaar gelijmd, maar zou de littekens blijven voelen. Ik wilde dat hij wist waar hij aan begon als we verder wilden gaan met de relatie en ik vroeg hem of hij echt met mij samen wilde zijn, ook al had ik zoveel meegemaakt….Dit was een van de meest kwetsbare momenten in mijn leven….

Wat ik wilde bereiken met ‘open zijn’? Het kwetsbare moment dat ik hierboven omschrijf was om te checken of de verkering uit kon groeien tot een serieuze relatie. Het resultaat: We hebben vorige week gevierd dat we 25 jaar samen zijn. Mijn ontwikkeling ging van ‘gebroken en kwetsbaar’ naar ‘authentiek en open’. Wat ik nu wil bereiken met ‘open zijn’? Ik hoop daarmee de taboe en schaamte te doorbreken. Als ik kwetsbaar mag zijn, mag jij dat ook. Samen zijn we sterk in onze kwetsbaarheid. Kwetsbaarheid creëert verbondenheid. Als iemand jou in vertrouwen neemt en open verteld over zijn of haar kwetsbaarheid, hoop ik dat je het kunt beschouwen als een compliment en een mogelijkheid om de relatie te verdiepen.

Foto van Eline van Rijn

BLOG ELLEMIEKE

Schaamte. Het idee dat je, in de ogen van een ander, compleet waardeloos bent en je geeft die ander daarin gelijk… Iedereen kent het gevoel: een pijnlijke, negatieve en zelfbewuste emotie. Je voelt je minderwaardig, je voelt je uitgesloten. Je wilt door de grond zakken om de blik van de ander te vermijden. Toen ik zocht naar het woord ‘schaamte’ kwam ik een artikel van Jop van Kempen in Parool tegen, met deze boodschap. Pfff dat raakte me wel.

Veel mensen die voor het eerst contact opnemen met de ADF Stichting schamen zich voor hun klachten. Ze zijn bang om veroordeeld en buitengesloten te worden door anderen. Er heerst nog steeds een taboe op het bespreken van psychische klachten en dat is jammer, want openheid kan zo goed helpen.

Vorige week hebben we de eerste virtuele Bibberbar geopend. Hier kunnen lotgenoten terecht voor het bespreken van hun angstklachten. We delen open waar we tegenaan lopen en dat kan ook grappig zijn. Iemand vertelde waar ze last van had en een ander reageerde: “Oh dat is zo fijn, oh wacht nee, zo bedoel ik het niet. Ik heb hier zelf ook last van en ik dacht dat ik de enige was” Er wordt gelachen en er is ruimte voor verdriet, frustraties en andere verhalen. We weten hoe het is, dat maakt het laagdrempelig, toegankelijk en gelijkwaardig.

Schaamte is zo’n vervelend gevoel, waarbij je het jezelf ook kwalijk kunt nemen dat je iets zegt of doet. Dat wordt in stand gehouden door (onbedoeld) vervelende opmerkingen van anderen, zoals “Het is toch helemaal niet nodig dat je je zo druk maakt, dat moet je gewoon loslaten en aan wat anders denken.” Als het zo makkelijk was, dan waren we al lang van de klachten af. Het is alsof je een dag na het ongeluk tegen iemand met een gebroken been zegt: “Joh, ga er maar weer op lopen, komt vast goed.” Een gebroken been en psychische klachten hebben behandeling en tijd nodig om te genezen.

Schaamte kan je eenzaam en somber maken. Wanneer je voorbij de schaamte gaat en voor het eerst gaat vertellen, zul je ontdekken dat er zoveel meer mensen herkennen wat je zegt. Een paar jaar geleden heb ik besloten om voorbij mijn schaamte te gaan en open te vertellen over mezelf, mijn angsten en mijn ervaringen. In het begin klein en alleen met vrienden en familie. Later groot, door presentaties te geven, verhalen te schrijven op social media en erover te praten met iedereen die het interesseert. De reacties waren (en zijn) zo mooi. Mensen reageren zo lief en respectvol. Ik ervaar zoveel (h)erkenning en medeleven. En er gebeurt nog iets bijzonders: doordat ik mij kwetsbaar opstel, durven anderen hun eigen verhaal te delen. Inmiddels kan ik uit ervaring zeggen dat iedereen zijn eigen verhaal heeft. Dit met elkaar delen maakt ons tot de sociale dieren die we zijn.

Een maand geleden namen een paar studenten contact op met de ADF Stichting over het onderwerp schaamte bij angst en dwangklachten. Los van elkaar hadden zij alle drie hetzelfde onderwerp gekozen voor hun afstudeerprojecten. Super leuk en het was ook een van de redenen dat ik dit thema heb gebruikt voor mijn blog. Heb jij dwangklachten en merk je dat je last hebt van schaamte? Wil jij ze meehelpen aan het onderzoek van een van deze studenten? Vul dan de onderstaande enquête in, het linkje staat onder het blog.

Deze blog wil ik afsluiten met een stuk tekst uit het boek ‘De Keuze’ van Edith Eger: ‘Het tegenovergestelde van depressie is expressie; wat uit je lichaam komt maakt je niet ziek, het is wat binnen blijft. Oordeel dan ook niet over een gevoel, van jezelf of een ander. Een gevoel is een gevoel. Er is geen juist of verkeerd gevoel. Het is gewoon een gevoel.’

Heb je behoefte om je ervaringen te delen? Doe een keer mee met de Bibberbar, geef je op voor een lotgenotengroep, of bel naar de telefonische hulpdienst. Meer informatie vind je op de website van de ADF Stichting. https://adfstichting.nl

Enquete Jolien Schaapdonk:
Op dit moment volgt zij het laatste jaar van de opleiding Social Work. Voor het eindonderzoek van deze opleiding heeft ze het onderwerp OCD en schaamte gekozen. In het onderzoek staat de volgende vraag centraal: ‘Welke rol heeft schaamte bij iemand met OCD en welke behoefte is er met betrekking tot het verminderen van schaamte’. Zou je de enquête willen invullen? De enquête wordt anoniem ingevuld en de verzamelde gegevens worden uitsluitend voor het onderzoek gebruikt. De enquête bevat 28 vragen en het invullen van de enquête neemt ongeveer vijf minuten in beslag.
Alvast bedankt voor het invullen!

In haar eerste blog vertelt Ellemieke over haar angst voor ziektes en hoe ze hiermee om heeft leren gaan. Nu helpt ze anderen hiermee bij de ADF stichting.