DJ Lex van Berkel: ‘‘Bizar genoeg voelde ik me tijdens het draaien altijd goed. Dan zette ik een masker op, maar daarna stortte ik volledig in’’

DJ en producer Lex van Berkel scoorde grote hits en draaide op (inter)nationale podia als ster-dj. Terwijl hij op de bühne schitterde, kampte hij achter de schermen met heftige angst- en dwangklachten die zijn leven tot een hel maakten. Hij schreef er een boek over en vertelt in Vizier hoe hij na veel vallen en opstaan het toch gered heeft.

Interview: Jeroen Mei

Had jij als kind al last van angst en dwang?
Als ik er nu op terugkijk dan had ik al symptomen toen ik jong was. Ik weet nog dat een vriendje een keer tegen me zei dat je vanuit een telefooncel gratis 112 kon bellen. Dat wilde ik proberen, maar ik hing ook gelijk weer op. Ik heb toen jarenlang gedacht dat iemand door mijn toedoen misschien 112 niet heeft kunnen bereiken en dat er daardoor iets vreselijks is gebeurd. En dat was dan mijn schuld!

In de loop der tijd werden die dwanggedachten erger en erger, maar met fases. Een jaar of tien geleden werd het heel heftig. Ik ben toen een keer door rood gereden met mijn auto en heb op een haar na een paar mensen gemist. Dat was een soort druppel die de emmer deed overlopen. Mijn leven werd daarna een hel. Vanaf dat moment werd ik bang dat ik mensen had aangereden of een ongeluk had veroorzaakt, zonder dat ik het wist.

De rode draad in al mijn angsten was dat ik door mijn toedoen mensen leed had aangedaan. Steeds maar de gedachte: ‘Als er iets ergs gebeurt; is het jouw schuld Lex!’ En die angst verspreidde zich ook steeds meer over de rest van mijn leven. Ik heb bijvoorbeeld al vanaf mijn 17e een relatie met mijn vakantieliefde Anne. Op een gegeven moment werd ik bang dat ik was vreemdgegaan zonder dat ik het zelf doorhad. Ik ging steeds meer aan mezelf twijfelen en dingen dwangmatig checken om zeker te weten dat ik niet iets ergs had gedaan.

De angst dat een ander iets overkomt en dat jij daar verantwoordelijk voor bent, ligt de kiem daarvan in jouw jeugd?
Toen ik zeven was heeft mijn moeder een hartstilstand gehad met een flinke hersenbeschadiging waardoor haar persoonlijkheid heel erg veranderde. Ze was altijd het anker in ons gezin, maar daarna niet meer. Mijn vader is vroeger verlamd geweest en heeft zich daarvan moeten terugvechten, maar hij is nooit meer helemaal hersteld. En ik heb een broer die een verstandelijke beperking heeft. Ik was zeg maar de enige ‘gezonde’ in ons gezin; degene die het dan moest gaan doen. Dat zal allemaal hebben meegespeeld dat ik een doorgeslagen verantwoordelijkheidsgevoel heb ontwikkeld.

Ik heb mezelf altijd ontzettend onder druk gezet om het goed te doen, want ik voelde me verantwoordelijk voor de hele wereld. Met mijn dwang probeerde ik te bezweren dat er weer iets ergs zou gebeuren. Als kind had ik namelijk ervaren dat de grond zomaar onder mijn voeten kon verdwijnen. En die pijn wilde ik niet meer voelen.

Intussen nam je carrière door een paar enorme hits een vlucht. Hoe ging dat samen met je klachten?
Dat was een vloek en een zegen tegelijkertijd. Terwijl het heel slecht met me ging – ik was op een gegeven moment een wak, tot niets meer in staat – kwam ik alleen voor de muziek nog het huis uit. In die zin hield mijn muziek me ook overeind. Ik maakte ook ontzettend toffe dingen mee. In 2017 had ik een grote hit met La Colegiala met Jody Bernal en de zomer daarna een wereldhit met Kris Kross Amsterdam. Het ontplofte. Maar hoe tof ook; ik kon er door mijn conditie niet van genieten. Daarnaast is de muziekindustrie voor mensen met angstklachten geen gezonde wereld. We deden in zeven weken tijd wel zestig vluchten, van event naar event. Heel weinig slaap en veel druk waaronder ik moest presteren. Dat sloopt je mentaal. Ondanks het succes ervoer ik alleen maar angst, pure paniek en depressiviteit.

Bizar genoeg voelde ik me tijdens het draaien altijd goed. Dan zette ik een masker op, maar daarna stortte ik volledig in. Hoe meer shows ik deed, hoe beter mijn carrière ging, maar hoe slechter ik er aan toe was. Op een gegeven moment zelfs zo slecht dat ik de dag niet meer doorkwam en mijn vriendin mij meerdere keren per dag moest bellen om te checken of ik nog leefde. Wat ik zei; mijn carrière was een vloek en een zegen tegelijkertijd

Heb je tegelijkertijd ook hulp gezocht?
Ja. Je begint dan bij de huisarts en komt bij de praktijkondersteuner terecht. Dan naar je eerste therapie en dan denk je dat het beter gaat worden, maar dan volgt er nóg een therapie en nog een, groepsessies, EMDR… Ik greep alles aan en ging er helemaal voor. Zeg me wat ik moet doen zodat dit beter wordt en ik doe het. Al moet ik honderd rondjes om de kerk lopen als dat helpt. Maar mijn klachten werden niet minder. Sterker nog, ze werden erger, waardoor ik vervolgens aan de medicijnen moest.

Op een gegeven moment, tijdens corona, heb ik me vrijwillig laten opnemen in een kliniek. Dan ben je in de laatste fase terechtgekomen van wat je zelf kan doen. Ik heb daar zeven maanden keihard aan mezelf gewerkt en ging met goede hoop weer naar huis. Eenmaal thuis ging het echter toch weer mis: ik stortte vrijwel direct weer in. Gezien we nog volop in de coronaperiode zaten, kon ik ook niet vluchten in werk. Ik was terug bij af en zakte weg in een diepe depressie. Ik lag hele dagen in bed. Als ik al buiten kwam om onze hond uit te laten en langs een brug liep, dacht ik wel eens; ik kan ook springen en dan heb ik eindelijk rust.

Later heb ik me nog een keer laten opnemen in een kliniek met een veel strenger regime, ik ben daar echt afgebroken. Maar toen ik daarvan thuiskwam was het ook alweer vrij snel een sombere boel. Met het wegvallen van de structuur en de confrontatie van therapeuten die me zeiden wat ik wel en niet moest doen, was ik de weg meteen weer kwijt. Ze zeiden ook; je bent verslaafd aan therapie.

Wat ontzettend heftig! Hoe was dit in de tussentijd allemaal voor je vriendin Anne?
Voor haar was het heel zwaar, ze ging er langzaam aan kapot. Er viel niet met mij te leven, dat durf ik wel te zeggen. Ik klampte me heel erg aan haar vast. Anne moest me voortdurend geruststellen, bijvoorbeeld dat ze niet bij me weg zou gaan. Op een gegeven moment werd het zo erg dat ik haar contracten liet ondertekenen dat ze me niet zou verlaten. Het werd steeds gekker. Intussen leefde ze met de angst dat ik er een eind aan zou maken als ze me niet geruststelde. Het is echt verschrikkelijk wat ik haar heb aangedaan

Kwam er een moment dat het voor haar genoeg was?
Na mijn tweede opname is Anne in haar eentje naar Thailand gegaan om een beetje tot zichzelf te komen. Voor het eerst zei ze tegen me: ik weet niet of wij nog samen zijn als ik terugkom. Voor mij is dat moment een kantelpunt geweest. Voor het eerst sinds jaren was ik echt op mezelf aangewezen. Ik moest het alleen gaan doen, op mezelf leren vertrouwen. Dat voelde als doodsangst, want ik kon niet meer op iets buiten mezelf teruggrijpen. Al die jaren had Anne mijn handje vastgehouden en dat viel nu weg. Ik was verslaafd aan haar zoals ik ook verslaafd was aan therapie. Nu ik écht op mezelf stond moest ik gaan toepassen wat ik in al die therapieën had geleerd.

En wat was dat?
Om te beginnen me realiseren dat er geen gouden ei is, geen oplossing waardoor daarna alles goed en gelukkig is. Dat betekende ook accepteren dat ik ben wie ik ben en leren omgaan met dit deel van mezelf in plaats van steeds proberen om het te verbannen en het weg te maken. Niet meer hard werken, maar verwelkomen wat er is.

Daarnaast ook leren verdragen, dus de angst- en dwanggedachten laten komen, maar er niets mee doen. Niet meer controleren om mijn angsten te bedwingen, maar ze echt onder ogen komen. Dat voelt als doodsangst, maar daarna zakt het en ervaar je dat er niets ergs is gebeurd. Door deze omslag leerde ik meer en meer op mezelf te bouwen in plaats van op anderen. Dat is echt mijn doorbraak geweest; mijn angst en dwang onder ogen zien.

Ik ben altijd bezig geweest om de stormen van het leven te bedwingen, door dwangmatig alles te controleren. Maar je kunt het leven niet bedwingen. Je moet jezelf sterk maken en midden in het oog van de storm gaan staan. Dan merk je; ik kan het aan. Ik kan wél op mezelf vertrouwen, mijn benen zij n sterk genoeg.

En hoe gaat het nu met je?
Privé sowieso heel goed. Anne en ik willen dit jaar nog trouwen. Verder heb ik me mentaal denk ik nog nooit zo goed gevoeld. Als mijn angstklachten voorheen op een 9 of een 10 zaten, is dat nu een 4. Ze zijn er nog steeds, alleen veel minder. Ik merk wel dat wanneer ik lange weken heb en veel studiosessies heb tot laat, met weinig nachtrust, dat de rare angstgedachten weer opkomen.

Ik moet goed voor mezelf zorgen met slaap, gezond eten en sporten, dan blijf ik makkelijker op het goede spoor. Ik heb ondertussen geaccepteerd dat het altijd een gevecht zal blijven en dat het leven voor mij hard werken is. Gelukkig kan ik hard werken.

WIE IS…? LEX VAN BERKEL
Lex van Berkel (32) is dj en producer onder de naam The Boy Next Door. Hij heeft een indrukwekkende carrière opgebouwd in de muziekindustrie met meer dan 400 miljoen streams en optredens in ruim 1000 shows en vele internationale podia. Ook scoorde hij twee wereldhits; ‘La Colegiala’(2017) met Jody Bernal en ‘Whenever’(2018) met Kris Kross Amsterdam. In 2025 schreef hij samen met psycholoog Sanne Winchester ‘Doorgedraaid. Tussen wereldhit en psychiatrische kliniek’; een openhartig boek over zijn angst- en dwangstoornis. Lex woont samen met zijn vriendin Anne en hond Freek in Tilburg.

Dit interview uit 2025 verscheen als eerst in ons magazine Vizier.