Antje Monteiro

Antje Monteiro (51) is musicalartiest, zangeres, presentatrice en onderneemster met een eigen boekingsbureau en het grootste online-fitnesskanaal van Nederland. Een krachtige persoonlijkheid die vol overgave in het leven staat en haar handen nergens voor om lijkt te draaien. Niets doet vermoeden dat ze in het verleden last heeft gehad van heftige paniekaanvallen, en nog steeds kampt met hypochondrie.

Interview: Jeroen Mei. Foto: Patricia Steur. Peter Smulders.

Van een aanpakker en duizendpoot zoals jij, zou je niet direct vermoeden dat ze weet wat angstaanvallen zijn of dat ze kampt met angst voor ziektes?

“Ik zie mezelf als een redelijk intelligente en normale vrouw, maar ook ik heb mijn dingen. Ondanks dat ik met bravoure in het leven sta, en angsten niet mijn leven laat bepalen, weet ik heel goed wat dat is. Vooral in het verleden heb ik daar heel erg last van gehad. In mijn geval van paniekaanvallen en hypochondrie. Die ook met elkaar kunnen samenhangen trouwens. Dan was ik zo bang dat ik iets mankeerde dat ik volledig in paniek raakte.”

‘Wat er gebeurt als ik een paniekaanval krijg, is dat ik een gekke prikkeling voel opkomen, die langs mijn benen, buik omhoog kruipt naar m’n hoofd. Een verlammend gevoel van angst’

Wat gebeurt er eigenlijk als iemand een paniekaanval krijgt?

“Het is heel moeilijk uit te leggen aan iemand die het niet kent. Wat er gebeurt, is dat je een gekke prikkeling, een lichamelijke sensatie voelt opkomen, die langs mijn benen, via mijn buik naar boven kruipt naar mijn hoofd. Een verlammend gevoel van angst. Het is iets heel irrationeels, het neemt je over. Je kunt niet meer normaal denken.
Ik voel me dan een kwetsbaar, bang vogeltje. Dan blijft er niets van me over.”

‘Als kind heb ik me heel erg buitengesloten gevoeld. Ik werd uitgescholden voor zigeunerin omdat ik uit een woonwagenmilieu kom’

Wanneer is het begonnen?

“Aan het einde van de lagere school. Ik werd heel erg gepest door de andere kinderen en uitgescholden voor zigeunerin omdat ik uit een woonwagenmilieu kom. Ik heb me toen heel erg buitengesloten gevoeld. Op een gegeven moment durfde ik zelfs niet meer naar school.

Daarna heb ik er nog heel lang last van gehad. Op een gegeven moment kreeg ik van de huisarts pilletjes om rustig te worden; Oxazepam. Toen ik zwanger werd van mijn dochter Romy (Monteiro, inmiddels bekend zangeres en presentatrice, red.), mocht ik die niet meer gebruiken. Vreselijk, ik was zó bang dat ik een paniekaanval zou krijgen! Dat ik het niet meer onder controle had! Inderdaad, ik kreeg steeds meer angst voor de angst. Omdat ik er meer last van had als ik druk was, heb ik me gedurende de zwangerschap heel rustig gehouden. Want, dacht ik; ik kan niks innemen. Ik ben nog een keer op de Eerste Hulp beland met een hyperventilatie aanval, ik dacht dat ik stikte.”

Wat was voor jou een keerpunt om aan je paniekaanvallen te werken?

“Ik zong ooit in een coverband en ook in die periode had ik er heel erg last van. Het is me zelfs overkomen dat ik tijdens een optreden een paniekaanval kreeg. Het beeld kan ik nog helemaal oproepen, ik zong ‘Dromen zijn bedrog’ van Marco Borsato, en ik voelde het vanuit mijn benen opkomen. Nee, nee, nee, dacht ik, zo meteen krijg ik een paniekaanval. Ik heb het nummer afgemaakt, mijn tas gepakt, mijn sleutels en heb alles achter me gelaten. Thuis ben ik in bed gaan liggen: oh god, laat me overleven, laat me overleven! Toen het voorbij was, besefte ik: dit kan zo niet langer. Ik wil niet dat het mijn leven beheerst. Ik kan nu zelfs geen geld meer verdienen. Toen ben ik gaan zoeken, zoeken, zoeken en uiteindelijk bij een hypnotherapeut uit gekomen. Dat heeft mij heel erg geholpen. Ik kreeg weer controle over mijn angst. Als een spin waar je bang voor bent die je in een doosje stopt en die alleen naar buiten komt als ik dat wil.”

Hoe gaat het nu?

“Heel goed. Ik heb nog wel altijd Oxazepam bij me, in mijn tas, mijn portemonnee, de auto…. maar ik heb het al jaren niet meer gebruikt.”

Het woord controle is al een paar keer gevallen. Heeft het daar allemaal mee te maken; het verlies en behoud van controle?

“Ik denk het wel. Toen ik op school gepest werd en andere kindjes van mij wegliepen en achter mijn rug om over mij kletsten, daar had ik geen controle over. Idem mijn vader, die vroeg overleed, terwijl ik nog heel jong was. Toen werden mijn klachten ook erger. Daarna ging ik scheiden. Het slagen van mijn huwelijk had ik blijkbaar ook niet onder controle. Vervolgens de druk van alleen een kind opvoeden en een carrière opbouwen. Dat geeft ook verergering.

Ik geloof in leerprocessen en ben ervan overtuigd dat het leven aan iedereen lessen uitdeelt. Blijkbaar moest ik leren dat je wel alles naar je hand denkt te kunnen zetten, dat je achter het stuur zit van het leven, maar uiteindelijk is dat een illusie. Je hebt geen controle. Best lastig voor een control freak zoals ik, hahaha.”

De hypochondrie, hoe is dat verlopen?

“Een hypochonder ben ik altijd geweest. Vroeger dacht ik bij het minste of geringste dat ik dood zou gaan. Dan belde ik mijn zus en zei ik: Ik ben niet goed, kan niet meer ademen en denk niet dat ik morgenochtend haal. Wil jij me dan bellen, want mijn kind moet uit bed gehaald worden. Zo erg is het gelukkig al lang niet meer, maar ik zal altijd sneller naar de dokter gaan dan een ander.”

Gek eigenlijk, jij komt over als een heel stoere vrouw die het allemaal wel rooit, en lijkt me juist niet iemand die snel piept omdat ze bang is dat ze iets mankeert?

“Dat is het gekke inderdaad. Ik ben totaal geen piepdoos. Ik heb ook een heel hoge pijngrens. Ik had vorig jaar een ‘avocado-hand’, ken je dat? Met een scherp mes probeerde ik de pit uit een avocado te steken en die schoot dwars door mijn hand. Hij kwam er aan de andere kant weer uit. Ik riep mijn vriend Dennis en die raakte helemaal in paniek: oh mijn god, oh mijn god, wat moeten we doen?! Dan word ik zelf heel onderkoeld, een robot, volledig de situatie onder controle. Ik trok het mes uit mijn hand, gaf Dennis exacte instructies wat hij moest doen en vervolgens zijn we naar de Eerste Hulp gereden. Meteen bedenk ik me ook dat als ik ’s middags nog geopereerd word ik ’s avonds nog een voorstelling kan draaien, want ik had toen de hoofdrol in Mama Mia. Ja, ik ben een bikkel. Dat ik op zo’n moment niet in paniek raak, heeft er denk ik mee te maken dat een mes in je hand zichtbaar is. Maar als je last hebt van hypochondrie dan beeld je je in dat er iets mis is wat nog niet zichtbaar is. Daar heb je dus, komt ie weer, totaal geen controle over.”

‘Mijn omgeving maakt grapjes over mijn hypochondrie en zet me er ook wel mee te kijk: oh, Antje denkt weer dat ze iets heeft! Dat onbegrip is wel lastig’

Je vader overleed plotseling aan een hartstilstand en ook je zus overleed op haar tweeënveertigste onverwacht als gevolg van een hersenbloeding. Heeft dat de hypochondrie in de hand gewerkt? Je kan zomaar uit het leven gegrepen worden?!

“Gek genoeg werd mijn hypochondrie minder toen mijn zus overleed. Ik had haar kort voor haar hersenbloeding nog aan de lijn en vlak daarna viel ze dood neer. Verschrikkelijk, geen man, drie kleine kinderen….

Dat was zo heftig dat mijn ogen opengingen, een soort reality-shock: je kunt wel bang zijn en naar de dokter gaan, maar ook dat heb je blijkbaar niet in de hand. Als het je tijd is, is het je tijd en dan ga je. Dan val je dood neer. Je hebt geen controle.

Mijn vliegangst, ik ging nooit zonder oxazepam het vliegtuig in, is sinds mijn zus dood is, ook een stuk minder geworden.”

‘Blijkbaar moest ik leren dat je wel alles naar je hand denkt te kunnen zetten, dat je achter het stuur zit van het leven, maar uiteindelijk is dat een illusie. Je hebt geen controle’

Je vertelde net dat je altijd hypochondrisch bent geweest, alsof het is aangeboren. Kan het ook zijn ‘overgedragen’ door je ouders?

“Mijn moeder had het absoluut niet. Mijn vader is misschien een ander verhaal. Vanaf mijn zestiende is hij heel erg depressief geworden en ook alcohol verslaafd. Die had wel rare dingen, moesten we ineens ’s nachts naar het ziekenhuis met het hele gezin omdat mijn vader ‘iets’ mankeerde. Die had ondanks dat het een heel stoere man was, wel iets wat je zenuwziekte zou kunnen noemen, denk ik.

Als mijn vader een ambulance hoorde langsrijden, riep hij in paniek: waar zijn de kinderen? Opdat hij zeker wist dat wij er niet in lagen. Als hij bij de ouders van mijn moeder sliep, die in een huis woonden, dan nam hij zijn opblaasbed mee om beneden te slapen. Hij wilde absoluut niet boven liggen: stel je voor dat er brand zou uitbreken! In een woonwagen ben je zo buiten.

Dus misschien heb ik toch wel een klap van de molen meegekregen. Ik kan er dus eigenlijk niets aan doen, kom ik nu al pratend tot de conclusie, hahaha. Het is niet mijn schuld.”

Elke medaille heeft twee kanten, geldt dat ook voor hypochondrie?

“Ik denk het wel. Ik ben bijvoorbeeld heel erg bezig met gezondheid en sporten. Sterker nog, ik ben zelfs een eigen on demand fitnesskanaal begonnen om thuis te kunnen sporten wanneer het je uitkomt (Fit at Home, het grootste thuissportplatform van Nederland, red.). Ik hou ook heel erg van preventieve gezondheidszorg, ik laat pre-scans maken en als ik iets mankeer slik ik liever geen pillen, maar pas ik mijn dieet aan.

En als ik naar de dokter ga, dan laat ik me ook nooit met een kluitje in het riet sturen. Als ik iets onderzocht wil hebben, dan ben ik daar heel duidelijk in naar de huisarts. Bovendien, ik ga liever tien keer voor niets dan één keer te laat. En is daar iets mis mee, kun je je afvragen? Als ik doodga, dan is het waarschijnlijk niet omdat ze er te laat bij waren, hahaha.”

Hoe gaat je omgeving om met jouw angst voor ziektes?

“Ze maken er grapjes over en zetten me er ook wel mee te kijk: oh, Antje denkt weer dat ze iets heeft. Dat onbegrip is wel lastig. Ze denken dan toch als snel dat ik me iets inbeeld.

Laat gaan, denk ik meestal. Ik doe het lekker zoals ik het wil en jij doet het lekker zoals jij het wilt. Ik heb wel met Dennis afgesproken dat als ik zeg: bel nu 112, hij dat ook echt doet. En we geen discussie hebben. Hetzelfde geldt voor Romy en de dochters van mijn zus, die als mijn eigen kinderen zijn. Die weten dat als ik zeg dat we naar het ziekenhuis moeten, het geen grapje is.”

Wat is jouw advies aan mensen die zich herkennen in jouw verhaal?

“Ik vind het heel dubbel om advies te geven omdat iedereen een ander karakter heeft. Ik ben een control freak, en daardoor ook heel erg van problemen aanpakken en oplossen. Ik durf de leeuw in de bek te kijken, maar dat past bij mij. Het belangrijkst om te zeggen is dat er wel hulp is voor heel veel dingen. En we leven in Nederland, je krijgt dingen vergoed, dus ga op zoek naar wat bij jou past. Maar probeer het op te lossen. En schaam je niet, want je kan er niets aan doen. Ik ben er ook altijd een voorstander van om dingen bespreekbaar te maken. Je kwetsbaar opstellen is geen teken van zwakte, maar juist van kracht.”

Wist je dat?Cover tijdschrift Vizier herfst 2020

Dit interview verscheen als eerst in het magazine de Vizier van de ADF stichting. Wil jij ook op de hoogte blijven van het laatste nieuws rondom angst en dwang en wil je de meest recente interviews en ervaringsverhalen lezen? Dat kan! Help mee als Vriend van de ADF stichting en ontvang Vizier voortaan viermaal per jaar in een neutrale envelop. Of Klik hier om het magazine gratis aan te vragen.

Uitgelezen?

Lees hier ook het interview met musicalster Brigitte Nijman waarin ze praat over haar dwangstoornis en angstklachten. Of klik hier voor meer ervaringsverhalen en interviews.