Omgaan met Complex-PTSS (C-PTSS)

Het verhaal van mijn Complex-PTSS begint eigenlijk in de zomer van 1943, dertien jaar vóór mijn geboorte. Mijn vader werd toen in het kader van de Arbeitseinsatz gedwongen tewerk gesteld in Berlijn. In de winter van 1944 vluchtte hij en dook onder tot de bevrijding. In Berlijn heeft hij 120 bombardementen meegemaakt. Mijn moeder wilde na zijn terugkomst eigenlijk niet verder met mijn vader. Hij was een ander mens geworden. Hij hield zich groot en was erg controlerend. Ze zijn onder druk van de familie toch getrouwd.

Mijn moeder had voortdurend ruzie met mijn vader. In 1960 wilde mijn moeder scheiden en haar twee kinderen achter laten. Toch zijn mijn ouders bij elkaar gebleven, met vader als dominante heer des huizes en moeder boos en verbitterd. Het leven was tot aan hun overlijden een aaneenschakeling van openlijke ruzies of stille psychologische oorlogsvoering.
Een veel herhaalde standaard opmerking van mijn moeder was: “het (of je) deugt niet en het heeft (of je hebt) nooit gedeugd’. En van mijn vader: “Je kunt niemand vertrouwen, zelfs jezelf niet”. Voor mij voelde het onveilig, bedreigend, liefdeloos en uiterst eenzaam. Als ik onder de laag van angst en verbitterdheid bij mijn vader en moeder kijk, dan zie ik een zachtaardige man en een hartelijke sociale moeder. Helaas was dat door de omstandigheden en onmacht overwoekerd.

Wat mij vanaf mijn kleuterleeftijd heeft geholpen, is dat ik het gevoel had dat er thuis iets niet klopte. Ik liep vaak van huisweg, op zoek naar een betere plek. Die vond ik bij buren, familie, kennissen of wildvreemden. Daar ging ik zo vaak als het kon schuilen. Ik vluchtte als kind in fantasieën en later in rationele constructies. En al lezend over de psyche en af en aan therapie volgend verzandde ik decennia lang in oneindige analyses.

Het contact met mijn lijf was altijd een positieve afleiding. Door te spelen met water, veel te zwemmen en vanaf mijn tiende muziek te maken was heerlijk. Muziek maken werd mijn beroep en bracht me in mijn lijf en in het hier en nu. Zo bleef ik overdag redelijk gezond, terwijl ik ’s nachts overrompeld werd door angsten en nachtmerries. Vanaf 2001 viel ik in een bodemloze put. De grootste valkuil bleek het zoeken naar een oplossing, met als doel “niet willen hebben waar ik last van heb”. Nachtmerries werden ondraaglijk en ik kreeg heftige fysieke klachten. Een intensief therapietraject van zeven jaar bracht inzicht en verbetering in mijn situatie. Eerst door te zien wat mijn overlevingsstrategieën en vermijdingsgedrag waren. En later hoe ik mijn trauma kon benaderen, waarbij de therapeut mij, met onder andere EMDR, veiligheid kon leren voelen.

Ik heb geleerd om mezelf te omarmen en koesteren. Mijn poezen zijn daarbij mijn grootste leermeesters. En verder door in de natuur te wandelen en fietsen, in het bos zitten en wat oefeningen doen. Om rustig in te slapen haal ik soms nog alle mensen en dieren voor de geest waar ik een onvoorwaardelijke liefdevolle aandacht bij voelde. Ik zie mijn trauma als een geschiedenis, verweven met die van mijn ouders en het tijdsgewricht waar wij allemaal in zijn opgegroeid. Een geschiedenis… inclusief de traumatische gebeurtenissen die niet zijn uit te wissen, maar wel los staan van het leven in het hier en nu. Daar, in contact met mezelf in het hier en nu, kan ik vrij zijn van mijn trauma, van de pijnlijke geschiedenis die ik heb meegemaakt… maar niet ben.

Enkele teksten die me hebben geïnspireerd, onder andere van Kristin Neff (Zelfcompassie):

• je wordt geboren zonder handleiding of garantiebewijs.
• realiseer je dat iedereen dobbert op de levenszee en van alles meemaakt.
• als je kinderen vuil en gewond naar je toe komen, hulp vragend, dan omarm je ze. Doe dat ook met jezelf.
• zit stil, adem (twee keer langer uit dan in), voel je hart kloppend, wordt zo langzaam rustig en zie gedachten en gevoelens opkomen en weer voorbij gaan als bladeren in beek. Probeer ze niet vast te houden, te begrijpen, maar te zien en in veiligheid met afstand te doorvoelen.
• zoek wat bij je past om in het hier en nu te komen, in je lichaam

En ‘Je pijn is het breken van de schaal die je inzicht omsluit (Kahlil Gibran)’.