Een dochter met angst- en paniekaanvallen

Dit is het ervaringsverhaal van Anja van der Laan
Auteur: Elvira van der Laan
Jaar van publicatie: januari 2026

Trigger warning: In dit ervaringsverhaal komen suïcidale gedachten (zelfdoding) aan bod.

Een aantal jaren geleden kreeg de dochter van Anja, destijds 31 jaar, last van angst- en paniekaanvallen. Binnen enkele maanden nam deze angststoornis zo’n ernstige vorm aan dat ze haar goede baan kwijtraakte, straatvrees ontwikkelde en de deur niet meer uit durfde. Anja zag haar energieke, vrolijke en spontane dochter veranderen in een angstige en depressieve jonge vrouw. Het dieptepunt was toen haar dochter zich zo ongelukkig voelde dat zij uit het leven wilde stappen.

Vaak machteloos toekijkend, maar met enorm veel geduld en liefde heeft zij haar tijdens het gehele proces bijgestaan. Gelukkig is ze er, na een intensief therapietraject en met veel steun, vertrouwen en openheid, weer bovenop gekomen.

Ik herkende mijn dochter niet meer
“In het begin vond ik het heel moeilijk om mijn dochter te ondersteunen. Ik wilde het wel begrijpen en ik probeerde mijzelf te verplaatsen in haar angsten, maar omdat ik zelf nooit die lichamelijke sensaties heb ervaren, kon ik het niet helemaal begrijpen. Het allermoeilijkste vond ik dat ik mijn dochter niet meer herkende. Voorheen deed ze alles zonder ergens over na te denken, was ze nergens bang voor en sprong ze altijd overal in met volle overgave.”

Angst herkennen
“Na verloop van tijd kon ik het zien als mijn dochter een angstaanval kreeg. Ze werd dan heel onrustig of ze verstijfde soms letterlijk van de angst. Haar oogopslag werd anders en haar nek kleurde rood. Door de schaamte durfde zij niets te zeggen, maar als ik dan benoemde wat ik zag, kwam er vaak een stortvloed aan emoties uit. Ik heb mij heel vaak machteloos gevoeld; het is ontzettend moeilijk om je kind zo te zien struggelen. Op die momenten vroeg ik haar altijd ‘Wat heb je nu nodig?’ Ik bleef vooral kalm, want het is niet helpend om mee in de paniek te schieten.”

Ze zeggen niet voor niets “Als je kind maar gelukkig is, dan gaat het met jou ook goed”.

Begrip van mensen in de omgeving
“Er waren een paar mensen in mijn omgeving die begrip hadden voor de angststoornis van mijn dochter. Maar er was meer onbegrip en er waren heel veel oordelen zoals ‘Nou ja, ze kan toch gewoon gaan werken’ of ‘Wat een onzin allemaal’. Dat voelde heel dubbel, want je krijgt geen steun én je voelt dat je kind wordt afgewezen. Dat vond ik heel erg. Door steeds maar weer uitleg te geven, kreeg ik uiteindelijk wel wat meer begrip vanuit mijn omgeving. Ik heb zeker wel steun ervaren, maar ook gemist. Destijds heb ik mijn grenzen niet goed durven aangeven. Gelukkig heb ik in de loop van de jaren geleerd om dat meer te doen.”

“De afgelopen tijd hebben meer dierbaren last gekregen van angst en/of dwang en dus groeit het begrip nog iedere dag. Enerzijds fijn dat er meer openheid is rondom dit thema, anderzijds is het verdrietig om te zien dat zoveel mensen worstelen met een dergelijke kwetsbaarheid.”

Kennis over angst en dwang
“Vanuit mijn werk als verzorgende in de thuiszorg heb ik veel ervaring opgedaan met mensen die te maken hadden met dwanghandelingen. Dan kwam ik thuis bij mensen met smetvrees en moest ik bijvoorbeeld met 10 verschillende poetsdoeken schoonmaken. Of de man des huizes kwam thuis en die moest dan op de deurmat al zijn eigen kleding uittrekken van zijn vrouw en eerst een douche nemen voordat hij op de bank mocht gaan zitten.”

“Met angst heb ik zelf ook ervaring. Ik ben bijvoorbeeld bang om in het donker over straat te gaan. Daarnaast bouwde ik een angst op om mijn vader, die aan blaaskanker leed, mijn man, die aan prostaatkanker leed en mijn dochter, die zelfmoordgedachten ontwikkelde, alle drie tegelijk te verliezen. De angsten zijn anders, maar de onderliggende gevoelens kon ik wel relateren aan de angstgevoelens van mijn dochter. De lichamelijke sensaties van mijn dochter herkende ik niet vanuit mijn eigen angsten of vanuit ervaringen in mijn omgeving. Daarom ben ik er veel over gaan lezen om het beter te begrijpen.”

Advies aan lotgenoten
“Blijf praten over de situatie. Blijf dat vooral doen, ook wanneer er onbegrip is, en kies ervoor open te blijven naar andere mensen.Soms krijg je vanuit een onverwachte hoek herkenning en begrip. Blijf in contact met je dierbare, zowel verbaal als non-verbaal. Soms is alleen jouw aanwezigheid voldoende. Verdiep jezelf in de kwetsbaarheid van je dierbare door boeken te lezen of contact te zoeken met een professional. Mijn innerlijke kalmte, en het vertrouwen blijven houden in een goede uitkomst, hebben mij op de been gehouden.”

Mijn beeld van angst & dwang is veranderd
“Angst en dwang zijn in de huidige maatschappij een hele grote kwetsbaarheid. Ik krijg in mijn omgeving steeds meer te horen dat mensen last hebben van angst en/of dwang. Dat vind ik verdrietig en tegelijkertijd beangstigend. Ik vraag mij af waarom het zoveel voorkomt in Nederland en wat wij daar met elkaar in kunnen veranderen of aan kunnen doen. Hoe kunnen wij onze kinderen daar in de toekomst voor behoeden? Dat is een actueel vraagstuk voor mij. Als moeder en als oma wil ik mijn kind en mijn kleinkind beschermen. Thuis bied ik ze een veilige basis aan, maar ik sta machteloos als het gaat om de invloeden van buitenaf. Daar maak ik mij wel zorgen over.”

Toekomst
“Mijn kleinzoon gaat binnenkort naar de basisschool. Als ik hoor dat er maar één juf voor de klas staat met 28 kinderen in de leeftijd van 4 tot 5 jaar dan denk ik, hoe dan? Tijdens mijn opleiding tot verzorgende heb ik urenlang mensen moeten observeren in hun gedrag. Het lijkt mij mooi als er op een basisschool iemand wordt aangewezen die puur en alleen in de klassen observeert hoe kinderen zich gedragen, De basis van een angst- en/of dwangstoornis wordt mijns inziens vaak in de kinderjaren gelegd.”

Rotsvast vertrouwen
“Doordat mijn dochter een angststoornis heeft ontwikkeld, zijn we genoodzaakt geweest om veel met elkaar te communiceren en elkaar te steunen. Daardoor is onze band sterker geworden. Er is meer diepgang, openheid, veiligheid en vertrouwen ontstaan tussen ons, en daar ben ik ontzettend dankbaar voor. De angst- en paniekstoornis zijn tot op de dag van vandaag op de achtergrond aanwezig, maar ik heb het rotsvaste vertrouwen dat, wanneer zij ergens mee worstelt, ze nu naar ons toe durft te komen en dit bespreekbaar maakt.”

__________

Wil je ook je verhaal delen? Stuur dan een bericht naar redactie@adfstichting.nl. We komen graag met je in contact.

Meer ervaringsverhalen en interviews >>>