In de afgelopen 100 jaar hebben wij er een extra levensfase bijgekregen. Vroeger was je afgeschreven als je met pensioen ging. Tegenwoordig worden mensen steeds ouder en blijven ze langer vitaal. Toch blijft de behandeling van angst en depressieklachten bij ouderen achter. Gert-Jan Hendriks wil zich inzetten om de onderbehandeling van ouderen aan te pakken, vertelde hij gisteren in zijn inaugurele rede.

Hendriks is werkzaam als psychiater bij Pro Persona en hij is als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij zit tevens in het bestuur van de ADF stichting. In 2019 is hij al gestart als bijzonder hoogleraar, maar vanwege corona werd zijn inaugurele rede verschillende keren verzet. Op 15 juni 2022 was het dan eindelijk zover. Hij hield zijn lezing voor een groot publiek in de aula van de Universiteit.

Er wordt vaak gezegd dat vergrijzing een druk op de zorg geeft. In de afgelopen periode van corona werden de 65 plussers in een keer benoemd tot een groep mensen die oud en kwetsbaar zijn en beschermd moesten worden. Veel mensen herkenden zich hier niet in. Er heerst een grote diversiteit van mentale en fysieke gezondheid in deze groep. Velen staan nog volop in het leven en zijn nog heel actief tot hoge leeftijd. Anderen zijn lichamelijk en/of psychisch kwetsbaar, maar dat geld ook voor mensen in andere leeftijdscategorieën.

In deze periode van welvaart groeit het aantal ouderen gestaag. Op dit moment is 20% van de bevolking 65 jaar of ouder, in 2050 zal dat naar schatting 30% zijn. Ook deze mensen kunnen last hebben van psychische klachten. In deze groep zijn depressie en angst stoornissen de meest voorkomende psychische klachten. Het zou mooi zijn als ouderen daar goede behandeling bij krijgen, zoals cognitieve gedragstherapie met exposure en respons preventie bij een angst stoornis. Helaas is dat niet altijd het geval.

Ageism

Het vermogen om te kunnen veranderen wordt onderschat. Ageism (oftewel leeftijdsdiscriminatie) is een vorm van impliciete en expliciete discriminatie van individuen of groepen op basis van leeftijd en de gewoonte om mensen omwille van hun leeftijd te onderwaarderen. Ageism zorgt ervoor dat mensen het gevoel hebben dat ze er niet meer toe doen in de maatschappij en het schept afstand tussen de oudere en jongere generaties.

Zo werkt het ook bij de behandeling van ouderen. Vanwege vooroordelen en stigma krijgen mensen met een hogere kalenderleeftijd een andere hulp. Terwijl de bestaande methoden, zoals cognitieve gedragstherapie prima kunnen helpen, ook bij ouderen.

Een voorbeeld: Sommige ouderen hebben last van angst om de straat op te gaan. Bij hen wordt dit minder snel als problematisch ervaren. Zij worden door familie, vrienden en hulpverleners eerder geholpen met bijvoorbeeld boodschappen doen, het wordt sneller van hen overgenomen. Op korte termijn een heel mooi gebaar. Op lange termijn neemt de zorgafhankelijkheid toe en de zelfstandigheid en sociale contacten nemen af. En dat zorgt er weer voor dat er steeds meer zorg nodig is.

Oud geleerd, oud gedaan

Hendriks pleit in zijn rede voor meer gebruik van cognitieve gedragstherapie met exposure en respons preventie. Deze behandeling kun je aanpassen aan de doelgroep en natuurlijk aan het individu. Zo zou een oudere dame met straat vrees in een kortdurend exposure traject van acht dagen weer een stuk zelfstandiger kunnen worden en haar leven weer op kunnen pakken.

Verandering

In de komende jaren wil Gert-Jan Hendriks zich in gaan zetten voor verandering in de hulp aan 65 plussers door zich op drie zaken te richten:

  1. Onderwijs, samen met zijn collega’s geeft hij colleges over hulp aan ouderen voor studenten psychologie en psychiatrie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
  2. Wetenschappelijk onderzoek, om de hulp aan 65 plussers in te verbeteren en wetenschappelijk te onderbouwen.
  3. Patiëntenzorg, er komt een praktische handleiding die makkelijk toepasbaar is voor praktijkondersteuners van huisartsen en psychlogen.

Zo hoopt Hendriks de onderbehandeling van ouderen aan te pakken en zo de kwaliteit van leven te vergroten.

 

Gert-Jan Hendriks is sinds 2008 werkzaam bij Overwaal, expertisecentrum voor Angst-, Dwangstoornissen en PTSS, onderdeel van Pro Persona. Naast zijn werk als psychiater is hij verantwoordelijk voor het behandel- en onderzoeksprogramma voor Angst-, Dwangstoornissen en PTSS. Hij promoveerde in 2009 op de behandeling van angststoornissen bij ouderen en is sinds 1 april 2019 als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Radboud Universiteit, Behavioural Science Institute. Zijn leeropdracht is de behandeling van angststoornissen en depressie bij ouderen.

Op dinsdag 21 juni 2022 vindt het Symposium High Lights plaats. Het hoofdthema is: Het verhaal centraal. Ervaringskennis wordt steeds meer gebruikt binnen de GGz als aanvulling op en/of onderdeel van de behandeling. Of je er nu over schrijft, praat, of het op een andere manier deelt met anderen. Je verhaal is belangrijk en daar gaat dit symposium over. Het is een mooie inspiratie voor hulpverleners, mensen met psychische klachten, hun naasten en alle mensen met hun eigen verhaal.

Voorzitterspanel

Annemarie van der Meij, plv. opleider psychiatrie en locatie opleider psychiatrie locatie Nijmegen Peter Oostelbos, ervaringsdeskundige. Lonneke Wouts, opleider psychiatrie aandachtsgebied ouderen en coördinator opleiding klinische geriatrie

Programma

16.00 – 16.30 uur Ontvangst met koffie en thee
16.30 – 17.00 uur Opening door dr. Marc Verbraak, lid Raad van Bestuur Pro Persona
17.00 – 18.00 uur De verhalenbank Prof. dr. Floortje Scheepers
18.00 – 18.30 uur Pauze met broodjes
18.30 – 19.10 uur NET Therapie Rosa Bronswijk, psychiater FACT VIP Pro Persona in Arnhem
19.10 – 20.15 uur Ellen Deckwitz, dichteres, columniste NRC
20.15 uur Afsluiting

Accreditatie is aangevraagd bij de NVvP, FGzPt, Register Vaktherapie, de VSR en het kwaliteitsregister V&V.

Samenvattingen en lezingen

De verhalenbank

Floortje Scheepers zal in haar lezing stilstaan bij het project ‘de verhalenbank psychiatrie’.
Waarom is ervaringskennis relevant voor zorginnovatie en wat leveren verhalen van mensen op? Kwalitatief maar ook kwantitatief onderzoek doen met verhalen kan ons helpen zicht te krijgen op ervaringen van mensen. De opzet en aanpak van de verhalenbank wordt besproken, eerste resultaten van onderzoek en samenwerking met andere initiatieven om de krachten te bundelen en ervaringskennis een plek te geven in zorg, onderwijs en onderzoek. Ook wordt stilgestaan bij de definitie van ervaringskennis en waarom traditioneel onderzoek niet passend is bij deze kennisbron.

NET Therapie

Narratieve Exposure Therapie
De Narratieve Exposure Therapie (NET) is een kortdurende traumagerichte therapie ontwikkeld voor patiënten met een posttraumatische stres stoornis (PTSS) die in het verleden meerdere complexe traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt. Tijdens de NET wordt exposure toegepast op de traumatische ervaringen in chronologische volgorde én worden deze gebeurtenissen geïntegreerd in het levensverhaal. Het doel van de therapie is om de gefragmenteerde delen van de verschillende traumatische gebeurtenissen om te vormen tot een samenhangende biografie. Tijdens de lezing wordt aan de hand van een casus de theoretische achtergrond en de praktische uitvoering van de NET besproken.

Lezing Ellen Deckwitz

Ellen Deckwitz zal een eigen column voordragen. Iedereen die haar columns in de NRC volgt weet dat het omgaan met depressies een terugkerend thema in haar werk is, waar ze op eigen wijze over schrijft. Open, sensitief, maar ook met humor. Een gelauwerde dichteres is ze. Een schrijfster van boeken over poëzie. En nog veel meer.

Deelname is gratis.

U kunt zich inschrijven via de link: Symposium High Lights 2022.
Meldt u zich tijdig aan, want er is een beperkt aantal plekken beschikbaar.

Locatie

U bent tijdens de lezing bereikbaar in

Pro Persona
Locatie Wolfheze, Pastoraal Centrum (kerk)
Wolfheze 2
6874 BE WOLFHEZE
026-4833111

 

Volgende week valt de nieuwste editie van ons prijswinnende blad Vizier op de mat bij alle donateurs van de ADF stichting. Dit keer staan er artikelen in over o.a. therapeutisch sporten, hulp aan kinderen met een fobie en OCD met intrusies.

Ben je nieuwsgierig? Wil je ons blad ook graag ontvangen? Voor €5 per maand (of €60 per jaar) steun je ons mooie werk en krijg je het blad Vizier vier keer per jaar thuis gestuurd. Op onze website vindt je meer informatie: Help mee

Minister Helder en staatssecretaris Van Ooijen brachten afgelopen maandag een werkbezoek aan MIND. Namens de ADF stichting schoof onze directeur Marjolijn van Kooten aan om te praten over lotgenotencontact. De belangstelling hiervoor is toegenomen bij de ADF stichting, MIND Naasten centraal en Stichting JIJ.

LET OP! In de podcast spreken we onder andere over zelfmoord.

Wekelijks maken nerds Randal, Floris en Jurian met veel humor een podcast over technologie, wetenschap en andere boeiende onderwerpen. Dit levert mooie, interessante en grappige gesprekken op. In 2020 hebben deze nerds een prijs bij BNR gewonnen van ‘De beste Nederlandse podcast op het gebied van Tech en wetenschap’. Voor de opname van de podcast van dinsdag 17 mei 2022 gingen zij in gesprek met Ellemieke Hemmers van de ADF stichting over angst, dwang, depressie en zelfmoord.

Randal (host van de podcast) wilde deze podcast maken naar aanleiding van de zelfgekozen dood van zijn vader. De vader van Randal had last van een angststoornis. Randal zit aan het begin van zijn rouwproces en heeft veel vragen over angstklachten. In deze podcast praten Randal, Floris, Jurian en Ellemieke openhartig over psychische klachten en zelfmoord.

Luister (en kijk) hier naar de podcast: Met nerds om tafel

We gaan weer starten met Mindfulness! In samenwerking met de ADF Stichting geeft Edward Maitimo een aantal workshops en trainingen. Mindfulness kan mensen met angst en/of dwang helpen om met hun klachten om te gaan. De 8 weekse training zal starten op donderdag 19 mei 2022. Wil je weten of Mindfulness iets voor jou is? Kijk dan eens op de website: Mindfulness Maarssen

HOE LEER JE MINDFUL TE ZIJN?
Een mindfulness-training kan omschreven worden als een aandachttraining. Het gaat bij mindfulness om twee aspecten. Het eerste betreft het leren richten van de aandacht op wat er in het hier en nu is. Het tweede betreft het leren aannemen van een nieuwsgierige en accepterende houding tegenover de ervaring in het hier en nu.

Tijdens een mindfulness-training richt je je niet zozeer op het oplossen van je problemen, maar meer op het vinden van een andere houding ten opzichte van de problemen. Een houding die wordt gekenmerkt door meer acceptatie. Het blijkt namelijk dat het willen wegdrukken of controleren van nare gevoelens of gedachten een belangrijke rol speelt bij stress en het ontstaan en/of voortduren van psychische problemen.

Nare gevoelens als angst, verdriet, boosheid worden vaak door mensen gezien als een probleem dat ‘opgelost’ moet worden. Terwijl dat niet altijd nodig is. Als het lukt om ervoor open te staan, merk je dat je die gevoelens kunt ervaren, en ook dat ze vanzelf weer afnemen of verdwijnen. Vaak levert dat minder narigheid op dan het alternatief, namelijk het gevoel bestrijden.

De Mindfulness training is een groepstraining waarbij je door onder andere meditatie-oefeningen je leert om je aandacht in het hier en nu vast te houden.

Wil je meer informatie of wil je je inschrijven? Lees dan snel verder over de Training Mindfulness in Utrecht.

Wees gerust, we zijn altijd bang
Bom-Angst Poetins ‘Bom’-dreigementen roepen bij veel mensen angst op. Maar de vrees voor de ondergang van de wereld is even oud als de wereld zelf, schrijft Daan Heerma van Voss in een artikel van het NRC nieuws. Hij ging voor het schrijven van dit artikel in gesprek met Marja Bosch, coördinator van de telefonische hulpdienst bij de ADF stichting.

In dit artikel vertelt Marja „Twee weken geleden had ik een mevrouw aan de lijn die doodsbang was voor de situatie in Oekraïne. De hele dag volgt ze het nieuws, intens bang als ze is voor oorlog, ook voor haar kinderen.” Haar voornaamste advies aan deze vrouw (en andere mensen met angst voor de oorlog): beperk het aantal malen dat je het nieuws tot je neemt.

‘Het voelt alsof de wereld in brand staat’ zei een bezoeker aan de BibberBar onlangs. De BibberBar is een open gratis online lotgenotengroep van de ADF stichting. Ook bij de BibberBar merken we dat de oorlog in Oekraïne mensen bezig houdt. Praten met lotgenoten helpt, omdat we er voor elkaar zijn en elkaar begrijpen.

Heb je zelf ook last van angst of dwangklachten? Wil je daar graag over praten met lotgenoten? Zoek je hulp bij het omgaan met deze angst? Neem dan gerust contact op met onze telefonische hulpdienst. Op werkdagen van 9.00 tot 13.30 uur zitten onze ervaringsdeskundige vrijwilligers voor je klaar om te luisteren naar je verhaal, tips te geven voor het dagelijks leven en eventueel advies te geven bij het vinden van hulp. Telefoonnummer: 0343 753009

Het gehele artikel is terug te lezen op NRC nieuws: Wees gerust, we zijn altijd bang

Op 7 april 2022 geeft Ton van Balkom een online lezing over medicatie bij angst en dwangklachten. Ton van Balkom is als psychiater en hoogleraar psychiatrie verbonden aan GGZinGeest en het VU-MC Amsterdam. Hij is tevens toezichthoudend bestuurslid bij de ADF stichting. Tijdens de lezing gaat hij in gesprek met Ellemieke Hemmers, coördinator voor lotgenotencontact en trainingen bij de ADF stichting.

Wat voor soort medicijnen zijn er? Hoe werken deze medicijnen? Welke bijwerkingen kunnen optreden? Wat kan helpen de bijwerkingen te verminderen? Hoe lang kun je het beste medicijnen gebruiken? Wat kun je het beste doen als je medicijnen wil afbouwen? Allemaal vragen die aan bod komen bij de lezing. Er is ook ruimte om zelf een vraag te stellen. Vooraf kun je je vragen mailen of je kunt een vraag stellen tijdens de zoom meeting zelf.

Deze meeting is bedoeld voor mensen met angst en/of dwangklachten en hun naasten. Wil je meer informatie? Of wil je je gelijk aanmelden? Klik dan hier. 

Hopelijk zien we elkaar op 7 april.
Ellemieke Hemmers
ADF stichting

 

Familie uitje

Afgelopen vrijdag, 25 maart 2022, organiseerde OCDnet, een werkgroep van NedKAD, de Tweede Dag van de Dwang bij Pro persona in Nijmegen. Patiënten, naasten en hulpverleners kwamen samen om te kijken en luisteren naar de presentaties over diverse behandelvormen en lotgenotencontact. Bij andere congressen zag ik vooral behandelaren. Afgelopen vrijdag heb ik zoveel mensen gesproken die zelf ook last hebben van angstklachten. Soms zag je hele gezinnen, zij zagen het als een familie uitje. “De sfeer is zo gemoedelijk en het voelt fijn om ‘onder ons’ te zijn” zei een van de ADF vrijwilligers.

Dwang

Iedereen heeft wel eens last van onrust, angst, of onzekerheid. Bijvoorbeeld als je op reis gaat en je twijfelt of je je paspoort wel bij je hebt. Dat is heel normaal. Wanneer deze twijfel, angst en/of onrust je leven intens verstoren, kan er sprake zijn van een dwangstoornis. Ervaringsdeskundige Erol van den Bergh en psychiater en ervaringsdeskundige Menno Oosterhoff vertellen er meer over in dit interview met De Telegraaf.

Behandeling

Hanna Damwichers en Menno Oosterhoff waren als dagvoorzitters actief. “Het is prachtig dat er zoveel behandel mogelijkheden zijn. Dwang is een rotziekte en als je ermee te maken krijgt, dan kan het heel zwaar zijn.” aldus Menno Oosterhoff .

Het geeft hoop wanneer mensen het idee hebben dat er wat aan te doen is. Bij de tweede dag van de dwang zijn een aantal behandel mogelijkheden aan bod gekomen, zoals Transcraniële magnetische stimulatie (TMS), Deep Brain Stimulation (DBS), Kortdurende Intensieve (thuis) Behandeling en het SPACE programma voor ouders van kinderen/jongeren met dwang SPACE (= Supportive Parenting for Anxious Childhood Emotions).

Wil je meer weten over behandel mogelijkheden voor jouw psychische klachten, neem dan contact op met de telefonische hulpdienst van de ADF stichting. Onze ervaringsdeskundige vrijwilligers zitten voor je klaar om te luisteren naar je verhaar, tips te geven voor het dagelijks leven en je te helpen bij het vinden van de juiste behandeling. We zijn op werkdagen bereikbaar van 9.00 tot 13.30 uur op telefoonnummer: 0343 753009.

In 2019 hebben Menno en Hanna het OCDcafé opgericht. Er is hard gewerkt aan een nieuw online platform. Bij OCDcafé kan iedereen met een dwangstoornis terecht voor lotgenotencontact, nieuws, chats, videobellen en ontmoeting. Je kunt zelf initiatieven ontwikkelen, groepen maken, chats starten en nieuws delen. Je kunt je ook aansluiten bij bestaande groepen. Het platform is er ook voor naasten. Op deze bijzondere dag werd het nieuwe platform van OCDcafé officieel geopend. Het nieuwe platform van OCDcafé is tot stand gekomen in samenwerking met de ADF stichting.

Nieuwsgierig? Wil je ook meedoen met OCDcafé? Dat kan! De eerste maand kun je het nieuwe platform van OCDcafé gratis uitproberen. Kijk snel op: https://ocdcafe.nl/ Na een maand kun je deelnemen aan OCDcafé als je ONLINE Vriend van ADF bent.

Perinatale OCD

Marjolijn Kraaij vertelde haar persoonlijke verhaal over perinatale OCD. Dat is OCD rondom de zwangerschap en geboorte. Ik werd geraakt door haar pure eerlijke verhaal. Bij OCDcafé begeleid ze ook een lotgenotengroep voor mensen met deze vorm van OCD.

De maatschappij dat zijn wij.

Zelf ben ik ook het podium op gestapt en heb een kort praatje gehouden over de ADF stichting in de samenleving. Bij de voorbereiding van dit praatje dacht ik aan de spreuk ‘De maatschappij, dat zijn wij’. Ik vertelde over mijn eigen ADF gezin. Mijn man heeft last van dwang, de ene zoon heeft paniekaanvallen en hyperventilatie, de andere een fobie en ik ken zelf angst vanuit mijn jeugd. Het is bijzonder wat een patiëntenvereniging als ADF voor ons en al die andere mensen betekent met  lotgenotencontact, voorlichting, telefonische hulpdienst, wetenschappelijk onderzoek, trainingen, wandelingen en nog veel meer.

Voor mij begon het allemaal met een gesprek met de telefonische hulpdienst. Via ADF kwam ik bij Thea van Bodegraven, zij is coach en trainer voor naasten. Ik heb zoveel aan haar gehad. Zij was ook bij deze bijzondere dag aanwezig. We hebben fijn bijgepraat en iemand heeft een mooie foto van ons genomen. Mijn moeder zou zeggen “Een dag met een gouden randje”.

De Tweede dag van de Dwang werd geopend door Ton van Balkom, psychiater bij GGZinGeest en bestuurslid bij de ADF stichting. De dag werd muzikaal versierd met twee vrolijke, herkenbare, zelf geschreven nummers door Geert-Jan van Dussel, ervaringsdeskundige vrijwilliger bij ADF.

 

Dankbaar voor deze mooie dag. Dat gaan we vaker doen.

 

 

 

 

 

Ellemieke Hemmers
Coördinator lotgenotencontact en trainingen, ADF stichting

1,8 miljoen Nederlanders hebben een persoonlijkheidsstoornis: een psychische aandoening ontstaan vanuit de invloed van je omgeving, (traumatische) ervaringen en erfelijke karaktertrekken op je persoonlijkheid. Een persoonlijkheidsstoornis uit zich in gedrag en hardnekkige patronen die contact met anderen bemoeilijken en je in het dagelijks leven kunnen belemmeren. Om het gedrag en de hardnekkige patronen in het dagelijks leven positief te veranderen, is er baat bij een klinische behandeling. Op dit moment is deze klinische behandeling maar op een zeer beperkt aantal plekken beschikbaar, waardoor de wachtlijsten erg lang zijn. Een van die plekken waar de behandeling wordt aangeboden is Pro Persona’s Centrum voor Psychotherapie (het CvP), in Lunteren. Dit is een kliniek van Pro Persona waar cliënten vier nachten per week verblijven en groepstherapie krijgen. De dag bestaat uit sessies als psychotherapie, beeldende therapie en psychomotorische therapie.

Helaas heeft Pro Persona besloten om de kliniek per 1 juli te sluiten. Met deze sluiting blijven er nog maar 5 soortgelijke klinieken over in Nederland. Voor deze 1,8 miljoen Nederlanders is het van levensbelang dat het CvP open blijft.

Waarom is het belangrijk?
Door de manier waarop een persoonlijkheidsstoornis zich uit, werken ambulante behandeling namelijk niet altijd voldoende. Een klinische opname kan nodig zijn om tegen je patronen aan te lopen en ermee geconfronteerd te worden. Tegelijkertijd bieden klinische settings een veilige omgeving voor de persoon om te werken aan deze klachten. Vanwege emotieregulatieproblematiek en depressieve klachten die vaak gepaard gaan met persoonlijkheidsproblematiek kunnen dit soort klinieken letterlijk levensreddend zijn. Door dag en nacht met lotgenoten te zijn voel je dat je er niet alleen voor staat, je doet het samen. Uitzichtloosheid verandert voorzichtig in een beetje perspectief en vervolgens in vertrouwen en in hoop.

Voor veel cliënten die nu in behandeling zijn bij het CvP vallen die hoop en dat vertrouwen in duigen, nu de kliniek haar deuren per 1 juli zal sluiten. De verklaring hiervoor is dat het geld op is en de wachtlijsten lang zijn. Door het CvP te sluiten zouden andere mensen, die goedkoper te behandelen zijn, eerder aan de beurt komen. De wachtlijsten zijn inderdaad een gigantisch probleem, het mag echter niet zo zijn dat wij onder de gevolgen hiervan moeten lijden. Het CvP moet openblijven!

De opties in de regio raken op. Behandeling heeft voor ons ook zin! Meerdere mensen zouden er zonder het CvP niet meer zijn geweest, wat zal er dan gebeuren als het CvP sluit?

Deze prachtige plek moet blijven bestaan. Teken en deel deze petitie: Houd het Centrum voor Psychotherapie open!